SPEKULUM
SPEKULUM (engl. speculum), instrument koji se koristi pri ginekološkom pregledu vagine i grlića materice. Sastoji se od dve spojene ka-šike čijim se otvaranjem, unutrašnjost vagine i grlić materice učine dostupni…
SPEKTROFOTOMETRIJA
SPEKTROFOTOMETRIJA (engl. spectrophotometry), tehnika koja se koristi za utvrđivanje apsorpcionog spektra hemijskih entiteta. Primenom spektrofotometrije mere se apsorbancije rastvora, tečnosti ili čvrstih supstanci pri specifičnim talasnim dužinama kao deo analitičke…
SPEKTROFOTOMETAR
SPEKTROFOTOMETAR (engl. spectrophotometer), optički instrument kojim se meri svetlosna energija koja se prenosi (transmituje) kroz rastvor (ili gas) pri datoj talasnoj dužini iz kontinuiranog niza talasnih dužina. Obično se misli…
SPEKTINOMICIN
SPEKTINOMICIN (engl. spectinomycin), antibiotik hemijski srodan aminoglikozidima. Koristi se u alternativnoj terapiji gonoreje, kod osoba alergičnih na penicilin, ili u slučaju rezistencije bakterija na penicilin. Oko 10% gonokoka je rezistentno…
SPECT
SPECT (engl. single photon emission computerized tomography), tehnika dobijanja scintigrafskih tomografskih slika. Proces se sastoji od detekcije gama emitera oko tela pacijenta, što služI za dalju rekonstrukciju volumne raspodele tih…
SPECIJALNA BOLNICA
SPECIJALNA BOLNICA (engl. special hospital), zdravstvena ustanova koja obavlja specijalizovanu stacioniranu i specijalističku polikliničku delatnost bolesnicima određenih dobnih grupa ili obolelima od određenih bolesti (dečija bolnica, ginekološko-akušer-ska bolnica, psihijatrijska bolnica,…
SPECIJALIZACIJA
SPECIJALIZACIJA (engl. specialization), oblik programiranog poslediplomskog usavr-šavanja doktora medicine, doktora stomatologije ili diplomiranog farmaceuta iz određene izabrane i odobrene grane medicine ili oblasti zdravstvene zaštite, pri čemu je specijalizant dužan…
SPECIJALISTA
SPECIJALISTA (engl. specialist), doktor me-dicine, doktor stomatologije i diplomirani farmaceut koji su nakon diplomiranja, zavr-šenog obaveznog jednogodišnjeg pripravnič-kog staža i položenog stručnog ispita dobili saglasnost, a proveli propisani period vremena…
SPECIFIČNOST
SPECIFIČNOST (engl. specificity), sposobnost kliničkog odnosno laboratorijskog testa da tačno identifikuje one osobe koje nisu obolele, odnosno rezultat testa je negativan.
SPECIFIČNO DINAMIČKO DEJSTVO HRANE
SPECIFIČNO DINAMIČKO DEJSTVO HRANE (engl. specific dynamic diet action, diet induced thermogenesis), metabolički odgovor na hranu koji se ogleda u povećanoj potrošnji kiseonika posle obroka, odnosno ima kao rezultat veću…
SPECIFIČNA GUSTINA
SPECIFIČNA GUSTINA (engl. specific gravity), odnos gustine supstance prema gustini standardne supstance (obično vode) na precizno određenoj temperaturi. Merenje specifične težine urina je standardna procedura pri rutinskom ispitivanju i pruža…
SPAZMOLITIK
SPAZMOLITIK (engl. spasmolytic), lek koji oslobađa glatke mišiće od spazma odnosno relaksira ih. Spazmolitici su npr.: antiholinergički lekovi, aminofilin, papaverin, bronhodilatatori i dr.
SPAZAM PILORUSA
SPAZAM PILORUSA (engl. pylorospasm), spazam pilorusa, grč piloričnog mišića. Do-vodi do otežane pasaže želudačnog sadržaja u dvanaestopalačno crevo.
SPAVANJE
SPAVANJE (engl. sleeping), prirodno stanje organizma sa odsustvom svesti i vidljivih telesnih aktivnosti. Može se registrovati elektroencefalogramom (EEG). Deli se na sporotalasno spavanje (slow wave sleep – SWS) i rapid…
SPATULA
SPATULA (engl. spatula), širok, ravan, zatupljen, obično fleksibilan instrument, male debljine (2 – 3 mm) koji se upotrebljava za pregled sluzokoža (tada je od drveta ili metala) ili za razmazivanje…
SPASTICITET
SPASTICITET (engl. spasticity), stanje povišenog mišićnog tonusa sa tendencijom zahvatanja fleksorne muskulature ruku i ekstenzora nogu, uz pojačane tetivne reflekse.
SPARIVANJE BAZA
SPARIVANJE BAZA (engl. base pairing), azotne baze nukleotida stvaraju bazne parove (bp) po određenom pravilu: adenin (A) se sparuje sa timinom (T) ili uracilom (U), a guanin (G) sa citozinom…
SPARIVANJE
SPARIVANJE (engl. pairing, synapsis), sinapsis, približavanje i priljubljivanje homologih hromozoma tokom stadijuma zigotena u profazi I mejoze, što gradi sinaptički (sinaptonemalni) kompleks.
SPAD
SPAD (engl. descent, falling), descenzus je pojam koji se odnosi na patološki položaj unutrašnjih ženskih polnih organa, a javlja se najčešće kod starijih višerotki zbog ranijih nezbrinutih ruptura međice, oštećenja…
SPACIJUM
SPACIJUM (engl. space, lat. spatium), prostor. Jasno ograničen i otvoren organski prostor koji može biti stvaran ili potencijalan. S. epidurale (engl. epidural s., lat. s. epidurale), epiduralni prostor. Prostor koji…