Ultrazvučne pretrage
Ultrazvučni pregled (UZ) Ultrazvuk je jednostavna, brza i sigurna metoda prikazivanja urotrakta. Njime se određuje veličina i oblik bubrega, osobine bubrežnog parenhima, otkrivaju konkrementi, proširenje kanalnog sistema bubrega i odvodnih puteva, prikazuje mokraćni mehur i uretra, izračunava količina rezidualnog urina nakon mikce (slika 3). Koristi se i za određivanje mesta za izvođenje biopse bubrega.
Obojeni dvostruki doplerski ultrazvuk se upotrebljava za prikazivanje i analizu protoka u krvnim sudovima bubrega, te neinvazivnu procjenu renalne vaskularne rezistence.
Ultrazvučna mikciona cistografija je zbog svoje neškodljivosti posebno pogodna za praćenje pacenata s vezikoureteralnim refluksom (VUR).
Rendgenske pretrage
Nativnim snimkom abdomena dobijaju se informace o položaju, veličini i konturi bubrega, prisustvu kalcifikata u tkivu bubrega, konkremenata u izvodnim mokraćnim putevima i promenama na kostima (spina bifida i renalna osteodistrofija).
Eksureciona urografija Njome se pomoću datog kontrastnog sredstva intravenskom injekcijom (intravenska urografija IVU) ili u infuziji (infuziona urografija) prikazuje bubrežni parenhim, pelvikalicealni sistem, ureteri i mokraćni mehur. Ova pretraga daje odlične informace o anatomiji, a u nešto manjoj meri i funkciji mokaćnog sistema. Nedostaci su joj: relativno visoka doza zračenja, posebno ženskih gonada, alergijske reakce, neophodnost venepunkce, slab prikaz kada je bubrežna funkcija snižena (u novorođenčadi i kod bubrežne insuficence) i potreba za pripremom pre snimanja (pražnjenje creva). IVU je u prošlosti bila zlatni standard u dijagnostičkoj obradi, posebno opstruktivnih anomalija urotrakta. Iako je IVU, pojavom ultrazvuka i radioizotopskih metoda, u velikoj meri izgubila na značaju, ipak je mnogi urolozi i dečiji hirurzi često koriste pošto daje vrlo precizne anatomske detale.
Mikciona cistoureterografija (MCUG) prikazuje mokraćni mehur i uretru. Njome se otkrivaju VUR i prepreke protoka mokraće kroz uretru. Indikace za ovu pretragu su uroinfekce, asimptomatska bakteriurija, hematurija s dizurijom, smetnje pri mokrenju, dnevna enureza, kada se na ultrazvuku nađe proširenje uretera i pelona, ožiljci parenhima, bubrežna insuficencija nepoznata uzroka. Postupak se sastoji od punjenja mehura kontrastom preko katetera uvedenog u mokraćni mehur, nakon čega dete mokri. Snima se kod punog mehura i pri mokrenju. MCUG se nikada ne radi u vreme akutne uroinfekce.
Selektivna renalna angiografija služi za prikaz sistema krvnih sudova bubrega. Izvodi se punkcijom femoralne artere (u novorođenčadi umbilikalne) i uvođenjem specijalnog katetera u renalnu arteriju. Glavna indikacija za ovu pretragu je sumnja na stenozu renalne artere. U nove vreme se koristi digitalna suptrakciona angiografija
Kompjuterizovana tomografija (CT) bubrega daje jasne informace o postojanju kongenitalnih anomalija, kalkuloze, renalnih neoplazma i apscesa, a može služiti i kao vodič za perkutanu biopsiju. Nedostatak mu je visoka cena i velika doza zračenja, te potreba za sedacijom pacenta.
Radioizotopske pretrage u ispitivanju bolesti bubrega pored morfoloških daju i kvantitativne podatke o funkciji mokraćnog sistema koji nisu lako dostupni radiološkim tehnikama. Prednosti ovih metoda su neinvazivnost, odsustvo alerge, nepotrebna prethodna priprema, manje zračenje, primena kod dece sa smanjenom bubrežnom funkcijom i u svakoj životnoj dobi (za novorođenče su metoda izbora).
Dinamička scintigrafija temelji se na serijskom snimanju bubrega i mokraćnih organa nakon intravenske aplikace 99mTcDTPA (dietilentriaminopentaoctena kiselina), 99mTcMAG3 (mercaptoacetil triglicin) i 123Jhipuran (ortojodhipurna kiselina), koji se izlučuju bubregom. Dinamička scintigrafija bubrega osigurava određivanje renalne funkce (ukupne i pojedinačne), slikovni prikaz morfoloških osobina bubrega i mokraćnih organa. Indicirana je kod dece s anomalijama urotrakta pri praćenju nakon operacija i transplantace bubrega.
Statička scintigrafija je metoda izbora za analizu parenhima bubrega, te se koristi prvenstveno u dijagnostici akutnog pelonefritisa i kortikalnih renalnih ožiljaka. Za ovakav prikaz primenjuje se 99mTcDMSA (dimerkaptojantarna kiselina) koja se fiksira za ćele proksimalnih tubula .
Diuretska renografija indicirana je u dece s opstruktivnim anomalijama urotrakta, a najčešće kod hidronefroze. Svrha pretrage je razlikovanje prave opstrukce od neorganske dilatace (staze) pomoću intravenske primene diuretika (furosemid). Naime, ako na furosemid nastupi eliminacija radiofarmaka, u pitanju je neopstruktivna dilatacija .
Direktna radioizotopska mikciona cistografija (RMCUG) je prihvaćena metoda za dijagnostiku VURa. Njena je glavna prednost značajno manje zračenje nego kod MCUGa.
Nuklearna magnetna rezonanca Posebno je klinički korisna u prikazu spinalnih abnormalnosti kod neurogene disfunkce mokraćnog sistema.
Endoskopija
Cistoskopijom se promatra unutrašnjost mokraćnog mehura da bi se uočile upalne promene sluznice mehura, krvarenja, kamenci, divertikulumi, tumori. Poseban značaj ove metode je utvrđivanje oblika, smeštaja i funkce ušća uretera. Prilikom cistoskope mogu se kateterizirati ureteri i sakupljati urin iz svakog uretera posebno.
Ureteroskopija se radi u sve muške dece sa sumnjom na anomale uretre (npr. valvula stražnje uretre).
Urodinamsko ispitivanje donjeg urinarnog sistema Ovim se pretragama ispituje funkcija mokraćnog mehura i uretre, te koordinacija njihovog rada u fazi punjenja i pražnjenja mokraćnog mehura. Zbog svoje invazivnosti urodinamske stude se izvode jedino kod sumnje na neurološku leziju, kod čestih recidiva uroinfekta, nalaza na MCUGu velikog mehura s trabekulima, divertikulima, ekcesivnog rezidualnog urina (>30 ml), VURa, dnevne i noćne enureze posle 10. godine života i kod enureze udružene s enkoprezom.
Biopsija bubrega Biopsijom bubrega dobija se uzorak tkiva bubrega za patohistološku analizu (svjetlosnom, imunofluorescentnom i elektronskom mikroskopijom). Najčešće se izvodi perkutana biopsija uz pomoć rendgena ili ultrazvuka, a tek kad ona ne moguća otvorena hirurška biopsija. Indicirana je kod nerazjašnjene hemature ili proteinure, nefrotskog sindroma, akutnog nefritičkog sindroma s brzim pogoršavanjem bubrežne funkce, hroničnog glomerulonefritisa, sistemskih bolesti u kojih je pogođen bubreg, hipertenzije, bubrežne insuficencije nepoznata uzroka, transplantacije bubrega.